Trà dây Cao Bằng có gì đặc biệt?

Trà dây mọc ở nhiều tỉnh miền núi, có địa hình cao của nước ta. Trong đó, Cao Bằng là một trong những vùng phân bố chính của trà dây. Vậy trà dây Cao Bằng có đặc điểm gì? Chúng tốt cho sức khỏe như thế nào?

Trà dây mọc ở đâu?

Trà dây Cao Bằng 1

Trà dây sinh trưởng và phát triển mạnh ở triền núi thuộc các tỉnh phía Bắc nước ta

Trà dây leo hoặc chè dây là một loại thảo dược mọc hoang trong rừng hoặc những vùng núi cao của nước ta. Thảo dược này đã được các nhà chuyên môn, nhà khoa học nghiên cứu từ những năm 90.

Thời gian đầu, trà chỉ mọc hoang và được biết đến với các tên gọi như trà hoàng gia, cây trà song nho Quảng Đông. Sau này, các nhà khoa học đã xác định được đây là giống Ampelopsis cantoniensis, thuộc họ nho – Vitaceae. Cây còn có các tên gọi khác như bạch liễn, điền bổ trà, thau rả (tiếng Nùng), khau rả (tiếng Tày), hồng huyết long, ngưu khiên tỵ.

Cây sinh trưởng và phát triển mạnh ở các triền núi thuộc các tỉnh phía Bắc nước ta như Cao Bằng, Hà Giang, Tuyên Quang, Sơn La, Lào Cai… Ngoài ra, cây cũng mọc ở những vùng cao, khí hậu mát mẻ như một số vùng đồi núi ở Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Trị và khu vực Tây nguyên….

Trong đó, Cao Bằng là vùng có khí hậu và thổ nhưỡng đặc biệt phù hợp với chè dây. Do đó, những năm gần đây, trà dây Cao Bằng được khai thác nhiều và rất được người tiêu dùng ưa chuộng.

Cây trà dây rừng Cao Bằng có những đặc điểm gì?

tra-day-cao-bang-2

Trà dây Cao Bằng thuộc họ nho với thân leo, tua cuốn

Hiện mỗi nơi gọi trà dây bằng một cái tên khác nhau. Tương tự, dù cùng là trà dây nhưng sinh trưởng ở địa hình với điều kiện khí hậu khác nhau cũng cho ra những khác biệt nhất định. Dưới đây là những điểm đặc trưng của trà dây Cao Bằng.

Về đặc điểm sinh trưởng, trà dây Cao Bằng mọc ở vùng núi cao, khí hậu thuận lợi nên dây leo có thể vươn dài đến 10 mét, ngọn non, lá cây xanh tốt. Khi cây còn non, bạn sẽ thấy nó có màu xanh đến khi già thì chuyển sang màu nâu.

Do thuộc họ nho nên cây trà dây Cao Bằng cũng có dạng thân leo với thân gốc hóa gỗ. Tuy nhiên, chúng không tự đứng thẳng được mà thường mọc bò hoặc leo lên thân cây khác. Hiện vùng Cao Bằng vẫn còn khá nhiều đồi núi nên tỷ lệ cây trà dây mọc leo rất lớn, người đi rừng phải quan sát kỹ mới thấy được.

Về đặc điểm hình thái, cây trà dây Cao Bằng có phần lá mọc so le, mỗi lá có 5 – 7 lá chét. Trong đó, lá chét đầu hay chia đôi phân nhánh tạo thành lá kép 2 lần lông chim. Chiếc lá chét cuối cùng thường to hơn các lá chét khác. Ở phần nách lá cây thường mọc ra những tua cuốn. Những tua này giúp cây dễ dàng bám vào các cây bụi hoặc các thân cây cao lớn ở trên cao, nơi có nhiều ánh sáng.

Nách lá cây không chỉ là nơi mọc ra tua cuốn mà cũng là vị trí mọc hoa và hình thành quả trà dây. Trà dây Cao Bằng bắt đầu có hoa khi cây dài 4 – 5cm, thân cây phân nhánh. Hoa trà dây Cao Bằng có cuống nhỏ, dài khoảng 1 – 2cm. Trên hoa có nhiều lông bao phủ, đài hoa đan thành chén cao khoảng 1 – 2mm (đài hoa cũng phủ nhiều lông).

tra-day-cao-bang-3

Hoa trà dây

Tràng hoa trà dây Cao Bằng thì có 5 cánh rời, mỗi cánh rộng khoảng 1mm, dài từ 1,3 – 1,5mm, hai mép cánh uốn thành hình mũi giày. Nhị hoa thì dài khoảng 0,5mm, bao phấn cũng khoảng 0,5mm với 2 ô, khi chín sẽ nút thành 2 rãnh. Phần nhụy hoa trà dây Cao Bằng có hình trụ bầu, trên trụ có 1 0 3 lá hàn liền có 1 vòi 2 núm.

Sau khi ra hoa một thời gian thì trà dây Cao Bằng sẽ chính thức kết quả. Ban đầu quả non có màu xanh đến khi chín thì chuyển sang màu đỏ. Lúc này nếu nhìn kỹ trên đỉnh quả sẽ thấy một cái gai nhỏ. Đây là phần còn lại của nhụy hoa trà dây. Tách phần quả chín ra sẽ thấy 2 – 3 hạt nhỏ. Bên ngoài hạt có màu nâu đen với 2 mép trắng, phần vỏ cứng như hạt dẻ.

Trà dây Cao Bằng phát triển như thế nào?

Như đã trình bày ở trên, do có điều kiện thổ nhưỡng, khí hậu thuận lợi nên trà dây Cao Bằng có rất nhiều hợp chất tốt cho sức khỏe. Đặc biệt là loại trà dây mọc ở ven rừng, trên các triền núi. Bởi trà mọc hoàn toàn tự nhiên, không tiếp xúc với thuốc trừ sâu, phân bón hóa học và các hóa chất độc hại nên người tiêu dùng có thể an tâm tuyệt đối trong việc sử dụng.

Tuy nhiên, cũng vì trà tốt, nhu cầu sử dụng trà lớn nên nhiều người không khỏi băn khoăn chè dây dừng sinh trưởng và phát triển như thế nào, có thể đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của người dân không? Lý giải về vấn đề này, một số người chuyên thu hái trà dây rừng Cao Bằng cho biết cây trà dây hoàn toàn có thể tự nhân giống tự nhiên.

Bởi sau khi ra hoa, kết quả, quả trà dây Cao Bằng chín sẽ rụng xuống và mọc thành những cây trà dây con. Do đó, ở các vùng đồi núi, ít tác động của con người thì chỉ cần mưa xuống cũng đủ làm cây trà dây sinh sôi và phát triển triển mạnh mẽ. Hơn nữa, khi thu hái trà dây người ta cũng không nhổ cả gốc mà chỉ cắt lấy phần thân và lá bánh tẻ. Trà dây bị cắt sẽ mọc ngọn mới rất nhanh góp phần đảm bảo nguồn cung trà dây rừng.

Comments (No)

Leave a Reply